ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΣΤΟΥΣ Ο.Τ.Α; ΕΜΜΟΝΗ ΣΤΟΥΣ ΘΕΣΜΟΥΣ!

  Η κρίση που περνάει η χώρα μας, κυρίως τα τέσσερα τελευταία χρόνια, είναι από όλους ομολογούμενο ότι δεν είναι αποτέλεσμα συνομωσίας των διεθνών κέντρων σε βάρος της χώρας. Υποφέρουμε ως χώρα, γιατί αφέθηκε πολύτιμος χώρος και χρόνος να εφαρμοσθούν πολιτικές που με βεβαιότητα μας πήγαιναν στα βράχια. Όμως εκτός από χώρο και χρόνο δόθηκε και η ψεύτικη ελπίδα, ότι εμείς δεν θα είμαστε στο σκάφος την στιγμή της σύγκρουσης.

 Η ταλαιπωρία της χώρας δεν έβγαλε στον αφρό μόνο την οικονομική ανεπάρκεια της αλλά ανάδειξε και την ανεπάρκεια θεσμών.

 Με τον ένα ή άλλο τρόπο πιστοποιήθηκε πόσο πάσχουν κεντρική εξουσία, χρηματοπιστωτικό σύστημα, δικαστική εξουσία, ΜΜΕ, οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, συνδικαλισμός κ.λ.π. Δύσκολα θα βρεθεί τομέας οργάνωσης της κοινωνίας που να μην είναι στον έναν ή άλλο βαθμό ευάλωτος .

 Αυτό όμως που ευδιάκριτα χαρακτηρίζει την χώρα και είναι ένα από τα φανερά ελαττώματα της είναι η αντίληψη ότι για «όλα τα δεινά οφείλονται σε λανθασμένες επιλογές των άλλων». Έτσι δεν υπάρχει κανείς που να κάνει το πρώτο βήμα, για την επαναφορά της χώρας στην ομαλότητα και το πρώτο βήμα είναι η παραδοχή, ότι εμείς εκτροχιαστήκαμε και εμείς μπορούμε να φέρουμε την χώρα στις ράγες.

 Πάρτε για παράδειγμα την διοίκηση των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης. Όλος ο μηχανισμός τους στηρίζεται στην επιχορήγηση της κεντρικής εξουσίας. Ποιος οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης από τα έργα που εκτελέστηκαν τα προηγούμενα χρόνια, φρόντισε να προσθέσει θέσεις μακροχρόνιας απασχόλησης στην πόλη του;

 Η υπάρχουσα θεσμική θωράκιση δίνει την δυνατότητα σε αυτήν να είναι το κάθε δημοτικό συμβούλιο το μικρό κοινοβούλιο της πόλης, ο κάθε δήμαρχος να είναι ο πρωθυπουργός της πόλης. Αντί γι΄αυτό η τοπική αυτοδιοίκηση ρέπει στο να εμφανίζεται ως Μ.Κ.Ο, αντί να αναλαμβάνει ευθύνες και δράσεις μεγάλης κλίμακας, όπως είναι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η διαχείριση και αξιοποίηση απορριμμάτων.

 Σήμερα οι ΟΤΑ πρέπει να λειτουργήσουν με την παραδοχή, αφ΄ ενός της μειωμένης επιχορήγησης και αφ΄ ετέρου με την αδυναμία άντλησης νέων πόρων. Οφείλουν κατά συνέπεια να σταθεροποιήσουν την οικονομική δυνατότητα ύπαρξης ως αυτόνομων οργανισμών και ταυτόχρονα να λάβουν μέτρα προώθησης της ανάπτυξης, λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχουν πλέον δανεικά.

 Τώρα είναι η στιγμή που οι προσπάθειες πρέπει να επικεντρωθούν στην αξιοποίηση των υφιστάμενων θεσμών (πενταετές επιχειρησιακό πρόγραμμα, έλεγχο δαπανών, αξιολόγηση εσωτερικών παραγόντων, επιτροπές διαβούλευσης κ.λπ.), ή να επινοήσουν έγκαιρα άλλους, όταν αυτό απαιτείται, για να ξεπεράσουν το παλαιό πολιτικό, θεσμικό και διοικητικό πλαίσιο.

 Οι θεσμοί εξασφαλίζουν το γενικότερο πλαισίου κανόνων λειτουργίας του οργανισμού και της πόλης. Οι Δήμοι πρέπει να έχουν σαφήνεια και καθαρότητα στις σχέσεις του με τον πολίτη.

 Από το 1981 και ύστερα που έχουμε ώθηση στον θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης, όλοι έχουν υποσχεθεί εξυγίανση, καταπολέμηση γραφειοκρατίας, διαφάνεια, πάταξη διαφθοράς, εξάλειψη σπατάλης κ.ά. Περίπου τριάντα χρόνια μετά έχουμε τους ΟΤΑ να είναι από τους πρωταθλητές στην γραφειοκρατία, στην σπατάλη και στην διαφθορά!

 Ο βασικός λόγος αποτυχίας είναι ότι δεν λειτουργούν μηχανισμοί εφαρμογής των νόμων, δεν υπάρχουν κανόνες « παιχνιδιού» , δεν υπάρχει απεξάρτηση από τα πολιτικά κόμματα, δεν υπάρχει απόσταση από το καθημερινό ρουσφέτι.

 Αν δεν υπάρχει εμπιστοσύνη στην ακεραιότητα της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν θα επιβιώσουν ως οργανισμοί. Θα επιβιώσουν μόνο όταν ο δημότης διαπιστώσει ότι η τοπική αυτοδιοίκηση λειτουργεί αυθεντικά, δεν υπάρχει πολιτική κάτω από το τραπέζι, δεν υπάρχουν σπατάλες κ.λπ.

 Όλες οι μελέτες αποδεικνύουν ότι αναπτυγμένος ή αναπτυσσόμενος χώρος δεν υπάρχει χωρίς δημιουργία και λειτουργία κατάλληλων θεσμών. Μεταξύ άλλων οι θεσμοί πρέπει να εξασφαλίζουν μακροοικονομική σταθερότητα και κοινωνική συνοχή στην επίλυση διαφορών που αναπόφευκτα εμφανίζονται.

 Γι΄αυτό τώρα, όχι αύριο, πρέπει να αλλάξουν οι συμπεριφορές των ΟΤΑ, έχοντας ως μέλημα τους σταθερούς κανόνες λειτουργίας, το καθαρό παιχνίδι, τον θεσμικό έλεγχο εφαρμογής αποφάσεων, την αποτελεσματική και σύγχρονη διοίκηση.

 Δεν χρειάζεται πολλή σκέψη για την αναγκαιότητα π.χ. ύπαρξης μόνιμου γραμματέα εσόδων, με πραγματική αυτονομία από κομματικούς στρατούς.

 Το 2013 μπορεί να είναι χρόνος όπου όλοι, χωρίς εξυπνάδες, μικροτακτικισμούς και κομματικές αγκυλώσεις θα συμφωνήσουν ότι οι ΟΤΑ δεν μπορούν να λειτουργούν όπως ήξεραν. Απαιτείται σχεδιασμός, να βρεθούν κατάλληλα άτομα να προχωρήσουν με αξιοπιστία, μεθοδικότητα και εμπειρία δράσεις, που να δίνουν προστιθέμενη αξία στην τοπική αυτοδιοίκηση.

 Το μείζον για τα παραπάνω αυτονόητα είναι η ύπαρξη ή όχι της περίφημης πολιτικής βούλησης. Αυτή είναι και το μέγα ζητούμενο. Στην κρίση που βυθίζει την χώρα και κατά συνέπεια και τους ΟΤΑ, είναι ανάγκη να εμφανισθούν στην επιφάνεια πρόσωπα, σχηματισμοί που δεν θα «χαϊδεύουν αυτιά» και δεν θα ξοδεύονται σε εύκολες και ανέξοδες ρητορείες. Κανείς δεν έχει την « λύση» στο τσεπάκι του.

 Τα χρόνια που ακολουθούν είναι δύσκολα και οι λύσεις περιορισμένες. Είναι ευκαιρία τώρα να φτιαχτούν μηχανισμοί ορθολογικής λειτουργίας των ΟΤΑ, για να διεκδικηθεί το όποιο ποσοστό επιβίωσης έχουν.

Μάνθος Κλεάνθης

Αρχιτέκτων Μηχανικός Δήμου Περιστερίου

Περιστέρι 20.2.2013